Twintig dagen na dato
Het is  woensdag 1  januari 2025. Precies twintig dagen geleden nu.
Nog nauwelijks bekomen van  een mooi feestje een paar uren eerder, stel ik - precies om 11.15 uur - de televisie af op NOP1 voor het Nieuwjaarsconcert te Wenen.

Elk jaar hetzelfde ritueel. Waar ook ter wereld, ik zet de wekker en ben van de partij voor een indrukwekkende portie familie Strauss en andere muzikale grootheden. Deze keer dus via televisie en niet met een app, een liveblog of livestream. Good old traditie, never change a winning ‘Wenen-Nieuwjaarsconcert’ team.

Riccardo Muti
Vanuit de majestueuze Grote Zaal in de Musikverein, de tempel van de klassieke muziek, verschijnt - naast de gelukkigen met een zwaar bevochten entreekaartje -  Riccardo Muti in beeld. Dirigent, maestro, leider op de bok. Klein van gestalte, groot van muzikale geest. Italiaan van origine en inclusief vandaag dirigeert hij acht keer het Nieuwjaarsconcert bij de  Wiener Philharmoniker, acht keer!

Muti, de tweeëntachtig inmiddels gepasseerd, heeft een indrukwekkende staat van dienst op zijn naam staan. De verslaggever op de televisie geeft aan, dat dit het laatste Nieuwjaarsconcert is dat Muti  zal dirigeren. Tijd om het rustiger aan te doen. Ik geef de kleine grote Italiaan geen ongelijk.

Inclusie op de bok: waar staan we nu?
Zodra ik hoor, dat Muti voor de laatste keer de strijkstok hanteert, gaat mijn inclusie-brein aan het werk. Wordt zijn opvolger een vrouwelijk leider? Iemand met een niet-Westerse achtergrond? Iemand van kleur? In het conventionele habitat van de klassieke muziek lijkt mij dat een doorbraak. Ik verdiep mij in de kronkels van het internet en vind uit, dat de opvolger van Muti voor het Weense Nieuwjaarsconcert in 2026 ene Yannick Nézet-Séguin is. Een Canadese dirigent, bijna vijftig jaar en eredirigent bij het Rotterdams Filharmonisch Orkest.

Debuut in 2026
Met bijna vijftig is Yannick in ieder geval van een jongere generatie dan Riccardo Muti. ‘Boomer’ Yannick is momenteel chef-dirigent bij het Philadelphia Orchestra in de Verenigde Staten en artistiek leider bij het Orchestre Métropolitain in Canada. Klinkt veelbelovend en op de persfoto oogt een vriendelijke, rustige, modern uitziende man.
Ik kijk uit naar het Nieuwjaarsconcert 2026. Maar nog steeds een man….

Vrouw en de Wiener Philharmoniker
Mijn inclusie-brein draaft door en gaat tóch zoeken naar iets waarbij een vrouw betrokken is als het gaat om het Nieuwjaarsconcert. En jawel, bingo! Voor het allereerst in de geschiedenis van het nieuwjaarsconcert is dit jaar gecomponeerde muziek van een vrouw ten gehore gebracht. Het is muziek van de componist Constanze Geiger, een 19e -eeuwse Oostenrijks componist, pianist, zangeres en actrice. Het begin is er. En als kers op de roomtaart: Geiger staat óók afgebeeld op het affiche van het Weense nieuwjaarsconcert. Een kleine stap voor de klassieke muziekwereld, een grote stap richting inclusie.

Moeizame geschiedenis
Uit nieuwsgierigheid struin ik het internet nog verder af. Het verbaast mij niet, dat NPO Klassiek vermeldt, dat de Wiener Philharmoniker een moeizame geschiedenis heeft wat betreft het toelaten van vrouwen in hun wereld, zowel als musicus als op de bok en lessenaar. Nog steeds is maar zo'n 15 procent van de musici van het Weense orkest vrouw, als je de koppen op de website telt. Tot 1997 mocht je er als vrouw niet eens auditeren. Hoe langzaam kan verandering gaan in traditionele werelden.

Komt te voet
Maar het begin is er, ik blijf positief: een ‘boomer’ op de bok, er is werk van een vrouwelijk componist gespeeld én zij staat ook nog eens staat afgebeeld op het affiche.
Inclusie komt te voet……en gaat hopelijk niet te paard.